Kayıp Şahıslar Komitesi (KŞK), Kıbrıs’ta 1963-1964 ile 1974 dönemlerinde ve bu tarihler arasındaki süreçte kaybolan kişilerin akıbetini araştırmak, kalıntılarını bulmak, bilimsel yöntemlerle kimliklerini tespit etmek ve ailelerine teslim etmek amacıyla faaliyet gösteren iki toplumlu ve insani nitelikte bir organdır. Komite, Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum toplumlarının anlaşmasıyla, Birleşmiş Milletler’in himayesinde Nisan 1981’de kurulmuştur.
Kayıp şahıslar sorunu, 1974 sonrasında Kıbrıs’ın en önemli insani meselelerinden biri haline geldi. 1974-1977 yılları arasında konuya ilişkin toplumlararası görüşmeler yapılmasına karşın somut bir ilerleme sağlanamadı. KŞK’nin kurulmasına yönelik müzakereler ise 1977-1981 yılları arasında Lefkoşa, Cenevre ve New York’ta sürdürüldü. Bu süreçte Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, kayıp kişilerin akıbetinin araştırılması için girişimlerde bulunulmasını öngören kararlar aldı ve 1981 ile 1982 yıllarında Komite’nin çalışmalarına destek veren ek kararlar kabul etti.
Kayıp Şahıslar Komitesi’nin kuruluşundan sonraki ilk yirmi yıl boyunca çalışmaları, kayıp kişilerin ortak resmi listesinin oluşturulması, tanıklıkların toplanması ve kayıpların gömü yerlerine ilişkin bilgilerin araştırılması üzerinde yoğunlaştı. Kimlik tespit sürecine hazırlık amacıyla kayıp yakınlarından DNA örnekleri toplandı. 1997 yılında ise iki toplumun liderleri, Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum kayıpların gömü yerlerine ilişkin bilgilerin eş zamanlı olarak paylaşılması konusunda mutabakata vardı.
2006 yılında oluşan uygun koşulların ardından KŞK, adanın her iki tarafında arkeolojik kazılar ve mezar açma çalışmalarına başladı. Bu süreçte Arjantin Adli Tıp Antropoloji Ekibi’nin (EAAF) desteğiyle iki toplumlu Kıbrıslı arkeolog ve antropologlara eğitim verildi ve Lefkoşa’daki Birleşmiş Milletler Koruma Bölgesi’nde bir antropoloji laboratuvarı kuruldu. 2008 yılından itibaren KŞK’nin iki toplumlu adli ekibi kazı, antropolojik inceleme ve genetik analiz çalışmalarını büyük ölçüde bağımsız olarak yürütmeye başladı. Günümüzde Komite bünyesinde çalışan iki toplumlu ekip, adanın farklı bölgelerinde kazılar gerçekleştirirken, EAAF uzmanları da kalite kontrol ve teknik danışmanlık sağlamayı sürdürmektedir.
KŞK üç üyeden oluşmaktadır. Üyelerden biri Kıbrıs Türk toplumu, biri Kıbrıs Rum toplumu tarafından atanırken, üçüncü üye Uluslararası Kızılhaç Komitesi tarafından seçilmekte ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından atanmaktadır. Komite ayrıca arkeolog, antropolog ve genetik uzmanlarından oluşan 60’tan fazla Kıbrıslı bilim insanını istihdam etmektedir.
Kayıp Şahıslar Komitesi’nin görevi yalnızca kayıp kişilerin bulunması, kimliklerinin belirlenmesi ve kalıntılarının ailelerine teslim edilmesiyle sınırlıdır. Komite, ölüm nedenlerini araştırmaz, herhangi bir olayla ilgili hukuki sorumluluk belirlemez veya suç isnadında bulunmaz. Faaliyetleri tamamen insani amaç taşımakta olup, kayıp yakınlarının belirsizlik sürecini sona erdirmeye ve ailelerin yakınlarını dini ve kültürel geleneklerine uygun şekilde defnedebilmelerine katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Komitenin üzerinde mutabakata varılmış resmi listesinde toplam 2.002 kayıp kişi yer almaktadır. Bunların 492’si Kıbrıslı Türk, 1.510’u ise Kıbrıslı Rum olarak kayıt altına alınmıştır. KŞK, çalışmalarını bu kişilerin bulunması, kimliklendirilmesi ve ailelerine teslim edilmesi amacıyla sürdürmektedir.
